Auteur: Marjo Meijs (Senior Adviseur)

Moet de gemeente zich bemoeien met de gemeenschap?

De gemeenschap is een cruciaal onderdeel van een veerkrachtige samenleving. De kern ervan ligt in spontane, betekenisvolle ontmoetingen en wederkerige relaties tussen mensen, los van economische transacties. Vinden we dat gemeenten zich moeten bemoeien met de gemeenschap? Hoe, wanneer en met welk doel? Hoe vind je als gemeente een goede balans tussen bemoeien en faciliteren en ondersteunen?

Verschillende perspectieven

Of je je als gemeente wilt bemoeien met de gemeenschap hangt af van het perspectief dat je kiest. Er zijn argumenten voor betrokkenheid van de gemeente en er zijn argumenten tegen bemoeienis van de gemeente.

Een gemeente kan helpen om verbindingen tussen bewoners te bevorderen door bijvoorbeeld buurthuizen te ondersteunen of activiteiten te stimuleren waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Niet iedereen heeft een sterk sociaal netwerk en door het faciliteren van ontmoetingen kan de gemeente gelijke kansen voor inwoners stimuleren.

Een gemeente kan zich ook te veel bemoeien met de gemeenschap omdat initiatieven van inwoners vaak ontstaan uit eigen behoeften en inwoners zelf weten wat goed is. Gemeenten hebben de neiging om met voorwaarden te komen, waaraan initiatieven moeten voldoen, waardoor het spontane initiatief van inwoners de kop in wordt gedrukt of op zijn minst wordt verstoord. Of wat ook voorkomt is dat de energie uit een bewonersinitiatief wegloopt om wat voor reden dan ook en dat de gemeente het toch overeind wil houden al dan niet door het te integreren in het professioneel welzijnswerk.

Balans vinden: partner in plaats van bepaler

Als gemeente is het zoeken naar een tussenweg, waarin de gemeente faciliterend en ondersteunend kan zijn. Zonder de regie over te nemen. De gemeente heeft vooral een rol heeft als partner, die ruimte geeft aan dat wat in de gemeenschap leeft. Te veel sturing is vaak contraproductief, maar helemaal afzijdig blijven leidt vaak tot ongelijkheid in kansen. De kunst is een ondersteunende en geen overheersende rol te spelen. Je balanceert op een koord en je wilt wel samen naar de overkant.

Hoe vind je de balans?

Als gemeente zul je iedere keer weer moeten zoeken naar een balans, want ieder initiatief heeft zijn eigen oorsprong en eigen dynamiek.

Er zijn initiatieven die geen bemoeienis willen van de gemeente, een bewuste keuze, soms omdat ze niet weten wat een gemeente kan betekenen.

Andere initiatieven hebben vragen over een ruimte, een opstartsubsidie, of er andere partijen zijn, die ook al zoiets doen etc.

Het is belangrijk om verbinding te maken en te houden als initiatiefnemers dat willen. De dialoog hierover aangaan en het gesprek voeren met de inwoners, evt. vrijwilligers en lokale ondersteunende partijen vanuit gelijkwaardigheid en partnerschap is van belang. Je zou hiervoor een verbinder, ambassadeur kunnen inzetten, die zowel de taal van de gemeente als de taal van de gemeenschap spreekt. Dat kan iemand zijn betrokken bij het initiatief, een ander uit de gemeenschap of een ondersteunende partij. Zo leer je samen, wat het partnerschap bij een specifiek initiatief betekent.  De gemeente leert hoe ze zich moet verhouden ten opzichte van het initiatief en de initiatiefnemers krijgen zicht op wat de gemeente voor hun initiatief zou kunnen betekenen, als een vorm van ondersteuning gewenst is.

Interessante artikelen om te lezen:

• “Versterken van de sociale basis doe je niet alleen” → Samenwerking is inderdaad key!
• “Van beleid naar praktijk: de rol van gemeenten” → Beleid moet flexibel en adaptief zijn.