Twee procent van de jeugdigen die jeugdzorg ontvangen, is verantwoordelijk voor bijna een kwart van de totale uitgaven. Dat blijkt uit het VWS-rapport Onderzoek Dure Casuïstiek Jeugdwet van 28 september 2026. Tussen 2022 en 2024 verdubbelden deze uitgaven tot ruim anderhalf miljard euro.

Opvallend is dat prijsstijgingen slechts ongeveer een derde van deze toename verklaren. De rest hangt samen met andere factoren, zoals de duur van zorgtrajecten, het gelijktijdig inzetten van meerdere zorgproducten, de inzet van meerdere aanbieders naast elkaar en het opnieuw starten van zorg of verlengen van indicaties.

Juist die informatie ontbreekt vaak in een kostenoverzicht. Zo’n overzicht laat zien hoeveel er is uitgegeven, maar niet waarom de kosten zijn gestegen en waar mogelijkheden liggen om bij te sturen.

Het moment waarop er nog kan worden bijgestuurd

Wie de zorgtrajecten van jeugdigen volgt, ziet dat hoge kosten meestal niet van de ene op de andere dag ontstaan. Er zijn herkenbare momenten waarop een traject een andere richting op gaat: een verlenging die vanzelfsprekend lijkt, een tweede zorgproduct dat naast het eerste wordt ingezet of een doorstroom naar een andere aanbieder zonder een helder doel.

Op die momenten is er nog ruimte om kritische vragen te stellen. Past de ingezette zorg nog bij de zorgvraag? Wie heeft de regie? Aan welke doelen wordt gewerkt en welke resultaten willen we bereiken?

Als een gemeente deze ontwikkelingen tijdig in beeld heeft, kan zij proactief bijsturen voordat de kosten sterk oplopen.

Wat we met Zorgpaden doen

Met Zorgpaden reconstrueren we op basis van de eigen data van een gemeente en/of regio hoe individuele zorgtrajecten verlopen. Welke stappen worden gezet, in welke volgorde, hoe lang duren ze en hoe vaak worden verschillende vormen van zorg gecombineerd?

Zo wordt niet alleen zichtbaar dát een traject duur is geworden, maar ook waar in de zorgketen dat gebeurt.

In de praktijk levert dat vier inzichten op:

1. Zicht op wie instroomt in de zorg, doorstroomt en weer uitstroomt.

2. Inzicht in waar trajecten onnodig lang duren of worden opgeschaald.

3. Inzicht in de financiële effecten van verschillende beleidskeuzes.

4. De mogelijkheid om het effect van interventies te simuleren en vervolgens te monitoren.

Niet één knop, maar vier tegelijk

Een valkuil in het sociaal domein is om op één cijfer te sturen. Kosten verlagen klinkt goed, totdat doorlooptijden oplopen en problemen pas later terugkomen, mogelijk in een duurdere vorm.

Daarom koppelen we Zorgpaden aan het prestatiekwadrant van TransitiePartners: tijd, geld, kwaliteit en aantallen. Iedere keuze beoordelen we op alle vier de aspecten. Zo ontstaat ruimte voor een afgewogen beslissing die niet alleen financieel aantrekkelijk lijkt, maar ook rekening houdt met de kwaliteit en effectiviteit van de zorg.

Van aannames naar keuzes, bijvoorbeeld bij een Stevig Lokaal Team

Gemeenten die werken aan een Stevig Lokaal Team staan voor een belangrijke vraag: waar liggen de prioriteiten?

Met Zorgpaden kunnen zij deze keuzes onderbouwen. Je kunt bijvoorbeeld doorrekenen wat er gebeurt als meer hulp wordt geboden vanuit de sociale basis en het voorliggend veld. Stromen inwoners dan later of minder vaak in bij specialistische jeugdhulp? Worden zorgtrajecten korter? En wat betekent dit voor de kosten, aantallen en doorlooptijden?

De hypothesen die hieruit voortkomen, toetsen we niet alleen op papier, maar ook in gesprek met professionals. Zo ontstaat een gezamenlijk vertrekpunt voor bestuurders, managers, financieel experts, contractmanagers en toegangsteams. Iedereen kijkt vanuit zijn eigen rol naar het vraagstuk, maar wel op basis van hetzelfde beeld.

En dat is precies wat transformatie nodig heeft: een gedeelde werkelijkheid om onderbouwde keuzes op te baseren.

Benieuwd naar de volgende stap?

In dit artikel hebben we laten zien hoe Zorgpaden inzicht biedt in de momenten waarop zorgtrajecten worden verlengd, verschillende vormen van zorg worden gecombineerd of trajecten worden opgeschaald. Ook hebben we beschreven hoe gemeenten deze inzichten kunnen gebruiken om beter onderbouwde keuzes te maken.

De waarde van die inzichten staat of valt echter met de kwaliteit van de onderliggende data. Voordat je op de uitkomsten kunt sturen, moet je weten of de benodigde informatie volledig, betrouwbaar en bruikbaar is.

In het volgende artikel gaan we daarom in op de voorbereiding: wat is er nodig om Zorgpaden succesvol toe te passen? We kijken naar datakwaliteit, berichtenverkeer, volume en verwijzers en laten zien hoe we dit in de praktijk aanpakken.